Institutio Polaco de Cultura Madrid

Nostalgia Festival Poznań

W dniach od 3 do 5 grudnia Poznań ponownie stanie się stolicą europejskiej kameralistyki. Nostalgia Festival to projekt muzyczny, w którym przeszłość łączy się z przyszłością w czasie teraźniejszym. Bohaterami tegorocznej edycji jest XX wieczna muzyka estońska i "Kunst der Fuge" Jana Sebastiana Bacha.

Nostalgia Festival jest projektem muzycznym, w którym przeszłość łączy się z przyszłością w czasie teraźniejszym. To muzyka, która czerpie z korzeni narodowych (m.in. Armenia, Estonia, Ukraina) oraz klasyków (Jan Sebastian Bach), ale która jednocześnie otwiera się na to co nowe, co współczesne. To muzyka przeszłości, którą reinterpretują najlepsi współcześni twórcy i wykonawcy m.in.: Tigran Mansurian, Kim Kashkashian, czy Eleni Karaindrou (w roku 2007); Valentin Silvestrov, The Hilliard Ensamble, David Cordier, Piotr Prochera, Simon Jaunin, czy Agata Zubel (w roku 2009) oraz The Hilliard Ensamble, Monika Mauch i Muriel Cantoreggi (2010).

Tegoroczna odsłona Nostalgia Festival będzie mieć dwóch bohaterów:

Muzyka Estonii

Estończycy nazywani są śpiewającym narodem i jak sami przyznają, muzyka to ich narodowy skarb, łącznik ze światem zewnętrznym. Chcąc zatem przybliżyć estońską kulturę, pokazać jej pochodzenie i wielogłosowość, trzeba wsłuchać się w ich muzykę. Wyrasta ona ze skrzyżowania kultur Wschodu i Zachodu, gdzie animistyczne wierzenia spotkały się z chrześcijaństwem. Chorały gregoriańskie dotarły do Estonii wraz z katolickimi mnichami setki lat temu. Pogańskie rzucanie klątwy i rytm chrześcijańskiej modlitwy są słyszalne w estońskich kompozycjach do dziś. Muzyka jest zatem dialogiem.

Zapraszając na festiwal estońskich kompozytorów XX wieku (Erkki-Sven Tüüra, Helenę Tulve czy Urmasa Sisaska) organizatorzy pragną zaprezentować wielobarwność, która płynie z twórczej interpretacji bogatej tradycji oraz z połączenia jej z nowoczesnymi nurtami w muzyce. Specjalnie dobrany program koncertów wydobędzie także różnorodność form, od kompozycji a capella, przez utwory instrumentalne po te, skomponowane dla chóru z towarzyszeniem orkiestry. Do instrumentalnego wykonania estońskich kompozycji zaproszono jedną z najznakomitszych polskich orkiestr kameralnych, AUKSO, pod batutą Marka Mosia. Utwory przeznaczone na chór zaprezentuje podczas Nostalgii Chór Kameralny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza pod dyrekcją Krzysztofa Szydzisza.

"Kunst der Fuge" Jana Sebastiana Bacha

Nostalgia jest powrotem, choć nigdy powtórzeniem. Po zeszłorocznej edycji festiwalu, poświęconej Janowi Sebastianowi Bachowi, powrócimy do jego twórczości, koncentrując uwagę na jednym, lecz wielowarstwowym arcydziele. To niedokończony utwór, składający się z czternastu fug, który kompozytor tworzył aż do śmierci. Przeciwstawiając się postępowi, który odrzucał polifoniczny styl komponowania, Bach ukazał w nim wszystkie możliwości polifonicznego opracowania jednego tematu oraz syntezę kontrapunktu. To dowód na to, że barokową sztukę fugi opanował do perfekcji. "Nie jest to muzyka, której można byłoby słuchać bez najwyższego skupienia. Żeby przemówić do słuchacza, wymaga podobnych warunków jak te, w których się zrodziła: zupełnej ciszy, zamknięcia się w krainie dźwięków nienaruszonej niczym z zewnątrz" – pisał w biografii Bacha Ernest Zavarský. Dlatego też jedną z form prezentacji "Kunst der Fuge" będą bezprzewodowe słuchawki, rozdawane nieodpłatnie w przestrzeni publicznej miasta.

Głównym punktem programu związanym ze "Sztuką Fugi" będzie jednak koncert fortepianowy Marcina Maseckiego, utalentowanego młodego pianisty, specjalizującego się w repertuarze jazzowym i klasycznym. Masecki długo szukał idealnego instrumentu do zagrania tego utworu (warto wspomnieć, że w partyturze nie ma żadnej wskazówki, która sugerowałaby na jaki instrument "Sztuka Fugi" została napisana). Po wypróbowaniu szeregu pomysłów i kilku sesjach nagraniowych, postanowił w końcu wykonać utwór na fortepianie, z rejestracją na dyktafon. "Nagrany na szumiący dyktafon fortepian staje się innym instrumentem. Szum taśmy i naturalna kompresja stwarzają matową szybę, zza której nie słychać już wypolerowanego salonowca, "króla instrumentów", tylko właśnie rzuca się w oczy szerszy kadr – taki, w którym lepiej widać strukturę całego utworu" – tłumaczy artysta. Podczas koncertu w Poznaniu odtworzone zostanie wrażenie słuchania muzyki z dyktafonu.

Kontynuując zeszłoroczny projekt SILENT BACH, w ramach SILNET NOSTALGIA organizator pragnie przybliżyć muzykę będącą treścią tegorocznego festiwalu odbiorcom z różnych grup wiekowych i społecznych. Aby do nich dotrzeć w "niekoncertowych" przestrzeniach i jednocześnie zapewnić im jak najlepsze warunki obcowania z tą wspaniałą muzyką, słuchawki z nagraniami arcydzieła niemieckiego mistrza i twórczości najważniejszych estońskich kompozytorów będzie można wypożyczyć w kilku miejscach w mieście, m. in. w Palmiarni Poznańskiej, Starym Browarze, czytelniach Biblioteki Uniwersyteckiej i Biblioteki Raczyńskich czy w Muzeum Narodowym. SILENT NOSTALGIA rozpocznie się w weekend poprzedzający festiwal (26-27 listopada) i będzie kontynuowana w trakcie Nostalgii.

Wszystkie szczegóły dotyczące lokalizacji i zasad uczestnictwa w tym projekcie są dostępne na stronie www.nostalgiafestival.pl

Ponadto, w ramach Nostalgia Festival odbędą się pokazy filmowe ("Nostalgia", reż. Andriej Tarkowski oraz dwa filmy prezentujące twórczość kompozytorów estońskich: "Erkki-Sven Tüür: 7 Etudes in Pictures", reż. Marianne Kõrver i  "Rahu tänav", reż. Roman  Baskin) oraz spotkania z artystami.

Nostalgia Festival Poznań

3-5 grudnia 2011

Program Festiwalu

 Organizator: Fundacja Malta

Wydarzenie jest wpisane w kalendarz Krajowego Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji 2011.

#

projekt i realizacja